Δημοτική Πινακοθήκη Λέφα: Ένα σπίτι γεμάτο τέχνη στο Ψυχικό
Στην οδό Ιωάννου Κοκκώνη, σε ένα κτίριο που διατηρεί την οικεία φυσιογνωμία της κατοικίας, η Δημοτική Πινακοθήκη «Μένης και Τάκη Λέφα» αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς χώρους του Ψυχικού. Η ιστορία της ξεκινά από ένα κληροδότημα που περιλάμβανε όχι μόνο το οικογενειακό σπίτι, αλλά και μια αξιόλογη συλλογή έργων τέχνης.
Σήμερα η Πινακοθήκη φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις, παρουσιάζει έργα από τη Συλλογή Λέφα και αναπτύσσει εκπαιδευτικές δράσεις που φέρνουν παιδιά και ενηλίκους πιο κοντά στην τέχνη, στην ιστορία και στη θεωρία της.
Η ιδιαίτερη ατμόσφαιρά της οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον χαρακτήρα του ίδιου του κτιρίου. Δεν σχεδιάστηκε εξαρχής ως ένας ουδέτερος εκθεσιακός χώρος, αλλά υπήρξε ένα πραγματικό σπίτι. Αυτή η ταυτότητα δεν εξαφανίστηκε όταν μετατράπηκε σε Πινακοθήκη· παρέμεινε μέρος της εμπειρίας του επισκέπτη.
Το κληροδότημα της Μένης και του Τάκη Λέφα.
Ο Τάκης Λέφας, στρατιωτικός ιατρός, εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στο σπίτι που είχαν ανεγείρει στην οδό Κοκκώνη, στο Ψυχικό. Μαζί με τη Μένη Λέφα δημιούργησαν σταδιακά μια προσωπική συλλογή ζωγραφικής, η οποία περιλάμβανε έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών.
Το 1998, το ζεύγος κληροδότησε στον τότε Δήμο Ψυχικού τόσο την κατοικία όσο και τη συλλογή του, με σκοπό την ίδρυση Δημοτικής Πινακοθήκης. Με αυτή την πράξη, ένας ιδιωτικός χώρος και τα έργα που είχαν συγκεντρωθεί σε αυτόν απέκτησαν δημόσιο χαρακτήρα και έγιναν μέρος της πολιτιστικής περιουσίας της πόλης.
Η μετατροπή του σπιτιού σε Πινακοθήκη πραγματοποιήθηκε χωρίς να χαθεί πλήρως η αρχική του φυσιογνωμία. Έτσι, ο επισκέπτης δεν συναντά ένα απρόσωπο εκθεσιακό κέλυφος, αλλά έναν χώρο όπου η τέχνη εξακολουθεί να συνομιλεί με τη μνήμη της κατοικίας και των ανθρώπων που έζησαν μέσα σε αυτή.
Η Συλλογή Λέφα.
Στον πυρήνα της Πινακοθήκης βρίσκεται η Συλλογή Λέφα, η οποία περιλαμβάνει έργα ζωγραφικής διαφορετικών τεχνοτροπιών, με έντονη παρουσία της τοπιογραφίας. Στη συλλογή συναντώνται δημιουργίες Ελλήνων και ξένων ζωγράφων, όπως οι Παπανικολάου, Κάνθος, Μαυροΐδης, Ροϊλός, Φειδάκης, Θωμόπουλος, Ραζής, Σεμερτζίδης, Κουφοβασίλης και Πουλάκας.
Τα έργα της συλλογής παρουσιάζονται μέσα από επιλεγμένες εκθέσεις και θεματικές ενότητες. Με αυτόν τον τρόπο, το κληροδότημα δεν παραμένει απλώς φυλαγμένο, αλλά επανέρχεται στον δημόσιο χώρο και γίνεται προσβάσιμο στους κατοίκους και στους επισκέπτες.
Η Συλλογή Λέφα αποτελεί ταυτόχρονα μαρτυρία του προσωπικού ενδιαφέροντος των δωρητών για την τέχνη και τη βάση πάνω στην οποία αναπτύχθηκε η μετέπειτα εκθεσιακή δραστηριότητα της Πινακοθήκης.
Σύγχρονη δημιουργία και σημαντικοί καλλιτέχνες.
Πέρα από τη μόνιμη συλλογή της, η Δημοτική Πινακοθήκη Λέφα έχει φιλοξενήσει εκθέσεις σημαντικών Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Ανάμεσά τους βρίσκονται ο Γιώργος Ζογγολόπουλος, η Ελένη Ζογγολοπούλου, ο Άλκης Πιερράκος, η Αφροδίτη Λίττη και δημιουργοί με διαφορετικές εικαστικές αφετηρίες και μέσα έκφρασης.
Οι περιοδικές εκθέσεις επιτρέπουν στον χώρο να ανανεώνεται και να μη λειτουργεί αποκλειστικά ως θεματοφύλακας ενός ιστορικού κληροδοτήματος. Ζωγραφική, γλυπτική και σύγχρονες εικαστικές αναζητήσεις δημιουργούν έναν διάλογο ανάμεσα στα έργα της συλλογής και στη σημερινή καλλιτεχνική παραγωγή.
Η έκθεση «Στιγμές» της Λίζας Μέρλιν–Βασιλάτου, που παρουσιάστηκε το 2025, αποτελεί ένα πρόσφατο παράδειγμα αυτής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας.
Η εκπαίδευση ως μέρος της αποστολής της.
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο εκπαιδευτικός προσανατολισμός της Πινακοθήκης. Σεμινάρια, διαλέξεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και καλλιτεχνικά εργαστήρια έχουν οργανωθεί με στόχο την εξοικείωση παιδιών και ενηλίκων με την τέχνη και την ιστορία της.
Μέσα από αυτές τις δράσεις, η επίσκεψη δεν περιορίζεται στην απλή παρατήρηση των έργων. Η τέχνη γίνεται αφορμή για γνώση, πειραματισμό και προσωπική δημιουργία. Ιδιαίτερα για τα παιδιά, τα εικαστικά εργαστήρια προσφέρουν έναν πρώτο ουσιαστικό τρόπο επαφής με τα υλικά, τα χρώματα, τις τεχνικές και τη δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης.
Αυτός ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας δίνει στην Πινακοθήκη έναν ευρύτερο ρόλο: δεν είναι μόνο χώρος παρουσίασης ολοκληρωμένων έργων, αλλά και χώρος όπου καλλιεργείται η σχέση του αυριανού κοινού με την τέχνη.
Μια προσωπική συλλογή που έγινε κτήμα της πόλης.
Η Δημοτική Πινακοθήκη Λέφα αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο μια ιδιωτική πρωτοβουλία μπορεί να αποκτήσει διαχρονικό δημόσιο αποτύπωμα.
Το σπίτι, η συλλογή και η επιθυμία της Μένης και του Τάκη Λέφα να δημιουργηθεί ένας χώρος τέχνης συνεχίζουν να προσφέρουν στο Ψυχικό. Κάθε έκθεση, εργαστήριο και εκπαιδευτική δράση ανανεώνει το αρχικό κληροδότημα, μετατρέποντάς το από μια στατική δωρεά σε έναν ζωντανό πολιτιστικό οργανισμό.
Σε μια πόλη που διαθέτει σημαντική παράδοση δωρεών και κληροδοτημάτων, η Πινακοθήκη Λέφα ξεχωρίζει για την ανθρώπινη κλίμακά της: ένα οικογενειακό σπίτι που άνοιξε τις πόρτες του στην τοπική κοινωνία και έγινε τόπος συνάντησης με την τέχνη.
Διεύθυνση: Ιωάννου Κοκκώνη 15, Ψυχικό
Τηλέφωνο: 210 671 7097
Φορέας λειτουργίας: Δήμος Φιλοθέης–Ψυχικού
Οι ημέρες και οι ώρες επίσκεψης ενδέχεται να μεταβάλλονται ανάλογα με την εκάστοτε έκθεση ή δράση. Πριν από την επίσκεψη συνιστάται τηλεφωνική επικοινωνία ή έλεγχος των ανακοινώσεων του Δήμου.
